Lopende onderzoeken

Eigen onderzoeksprojecten

Meten van uitkomsten van zorg

We willen in de Alexianen Zorggroep Tienen tegemoet komen aan de groter wordende vraag om te “meten” in de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). Binnen dat landschap duikt immers, in navolging van de zogenaamde “Routine Outcome Measurements/Monitoring (ROM) in Nederland, de term “uitkomstenmanagement” steeds meer op, ofwel het in kaart brengen van de effectiviteit van behandelingen; dit met de zogenaamde “evidence-based practice”. De focus, ook binnen een residentiële setting, komt m.a.w. meer en meer te liggen op (psycho)diagnostiek, evidence-based werken, wetenschappelijk onderzoek, meten van uitkomsten van behandeling…

Het meten kan echter veel meer inhouden dan enkel weten. We willen in onze organisatie meten immers zodanig in het hulpverleningsproces verankeren dat het niet enkel gaat om het vergaren van cijfers, maar dat meten ook voeding geeft aan goede klinische praktijk. We zullen “meten” zo faciliteren en inbedden in het therapieproces dat diagnostiek, therapie en (follow up) metingen drie handen op één buik worden, met als grote prioriteit komen tot kwalitatief hoogstaande zorg op maat voor elke patiënt.

Contactpersoon: Eva Dierckx (eva.dierckx@fracarita.org)

Schemavragenlijst van Young

Bij de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen wordt er vanuit het cognitief-gedragstherapeutisch kader veelvuldig gewerkt met de schematherapie van Young.

Om de cognitieve schema’s van patiënten in kaart te brengen ontwikkelde Young de schemavragenlijst, die veelvuldig gebruikt wordt in de klinische praktijk. Tot op heden werd de schemavragenlijst echter weinig onderzocht wat betreft betrouwbaarheid en validiteit. In dit onderzoek trachten we de betrouwbaarheid en validiteit van de schemavragenlijst te onderzoeken door de factorstructuur ervan te onderzoeken en door correlatie met vragenlijsten voor As-I klachten, As-II persoonlijkheidsstoornissen en coping-gedrag van de patiënt.

Voor deze studie werken we samen met prof. dr. Laurence Claes van de Katholieke Universiteit Leuven en prof. dr. Christiaan Schotte van de Vrije Universiteit Brussel.

Contactpersoon: Els Pauwels (els.pauwels@fracarita.org)

Gezinsfunctioneren, zorgervaring en multi-family therapy bij jongeren met een eetstoornis

In dit onderzoeksproject wordt enerzijds de samenhang onderzocht tussen het type van de eetstoornis (anorexia nervosa vs. boulimia nervosa), het gezinsfunctioneren (bv. communicatie in het gezin) en de manier waarop ouders de zorg voor hun dochter ervaren. Anderzijds focust dit onderzoek op de ontwikkeling en de outcome van multi-family therapy voor jongeren met een eetstoornis. Hiertoe werd een specifieke familiegroepsinterventie ontwikkeld en de outcome van deze interventie met of zonder aanwezigheid van de patiënt wordt geëvalueerd in een longitudinale studie (pre, post en 6 maanden follow-up).Tenslotte wordt onderzocht welke therapeutisch factoren in deze familiegroepstherapie als helpend ervaren worden. Voor deze studie wordt er samengewerkt met prof. dr. Gilbert Lemmens (UGent) en prof. dr. Laurence Claes (KU Leuven) Dit onderzoek vindt plaats op de afdeling eetstoornissen van de PK Alexianen Tienen.

Contactpersoon: Lies Depestele (lies.depestele@fracarita.org)

Effectiviteit van “Start to move”

De “gezondheidstrend” is stilaan niet meer weg te denken in zowel onze persoonlijke als professionele wereld. Mensen zijn meer dan ooit gefascineerd bezig met gezonde voeding, beweging, omgaan met stress…

Ook de specifieke trend rond bewegen is populair. De duizenden “start to run”-adepten bewijzen dit. Steeds meer mensen beseffen dat lichaamsbeweging van groot belang is ter preventie van diverse ziektes en aandoeningen zoals o.a. diabetes, obesitas, cardiovasculaire aandoeningen en osteoporose...

Verbetering van algemene conditie, meer spierkracht, betere uithouding, verhoogde lenigheid en evenwicht zijn reeds bekend als fysieke voordelen. Minder bekend zijn de mentale voordelen. In een systematisch review van Landers (2007) staat beschreven hoe bewegen een positieve invloed heeft op gevoelens van angst en depressie. Ook het cognitief functioneren zoals reactietijd, geheugen en redeneren zijn erbij gebaat. Binnen dit pilootproject willen we nagaan wat de invloed van een module “start to move” is op zowel fysieke als mentale parameters.

Contactpersoon: Luc Putseys (luc.putseys@fracarita.org)

Exploratief onderzoek naar neuropsychologische interventies bij patiënten met een afhankelijkheidsproblematiek: Focus op impulsiviteit

Afhankelijkheidsproblemen en middelenmisbruik vormen samen met depressieve stoornissen en angststoornissen de meest voorkomende psychiatrische problematieken in onze samenleving. Zo heeft, volgens het ESEMeD-onderzoek (European Study on Epidemiology of Mental Disorders) 7 % van de Belgische bevolking een alcoholgerelateerde stoornis (DSM-IV) (Alonso et al., 2004). Het merendeel van de bestaande niet-farmacologische therapieën zijn psychosociaal van aard. Ondanks bewezen effectiviteit van bijvoorbeeld cognitief-gedragstherapeutische therapieën (e.g. McHugh et al., 2010), hervalt ongeveer 50 % van de patiënten in problematisch alcoholgebruik (e.g. Gunzerath et al., 2011).

Aangezien alcoholmisbruik vaak gepaard gaat met veranderingen in de hersenen (e.g. Chen et al., 2012) (e.g. dorsolaterale prefrontale en orbitofrontale cortex), zouden meer neuropsychologisch/cognitieve interventies een mogelijke meerwaarde/aanvulling op de bestaande therapieën kunnen zijn. Uit onderzoek blijkt daarenboven dat impulsiviteit bij alcoholgebruikers een belangrijke risicofactor is voor minder goede therapietrouw en drop-out, minder goede uitkomsten en herval en dat verder onderzoek hieromtrent dan ook aangewezen is (e.g. Dom 2006; Joos, 2013).

Contactpersoon: Els Santens (els.santens@fracarita.org)

Expertise van cliënten in de Geestelijke Gezondheidszorg. Een onderzoek naar de beleving van ervaringsdeskundigen en hun transitie.

De opkomst van een herstelgerichte visie alsook de overgang naar een meer gemeenschapsgerichte zorg, doen de aandacht voor ervaringsdeskundigen toenemen. Literatuuronderzoek toont aan dat er veel aandacht uitgaat naar de competenties, opleidingsmogelijkheden, voordelen, uitdagingen en positieve effecten van ervaringsdeskundigen in de geestelijke gezondheidszorg. Onderzoek naar hoe ervaringsdeskundigen hun aandeel en betekenis in de zorg beleven is beperkt. Het doel van deze studie was om de transitie van een persoon met een psychische kwetsbaarheid tot ervaringsdeskundige te exploreren en de betekenis van een aantal stappen die gepaard gaan met dit proces te beschrijven.

Voor deze studie werd er samengewerkt met prof. dr. Sofie Verhaeghe (Universiteit Gent), prof. dr. Eva Dierckx (VUB, Alexianen Zorggroep Tienen) en mevrouw Lieve Smet (Alexianen Zorggroep Tienen).

Contactpersoon: Kevin Berben (kevin.berben@fracarita.org)

Externe onderzoeksprojecten

Enkele lopende projecten:

  • Onderzoek over temperamentsfactoren bij eetstoornissen (onderzoeker: prof. dr. Laurence Claes, Katholieke Universiteit Leuven)
  • Temperamentskenmerken van jongeren die residentieel zijn opgenomen voor een verslavingsproblematiek (onderzoeker: prof. dr. Laurence Claes en prof. dr. Patricia Bijttebier, Katholieke Universiteit Leuven)
  • ROPI onderzoek “Naar een betere GGZ (Artikel 107): haalbaarheidsstudie” (onderzoeker: Veerle De Jaegere en prof. dr. Chantal Van Audenhove, LUCAS Leuven)
  • Cohortstudie van WZC bewoners in Vlaanderen (onderzoeker: prof. dr. Monique Elseviers, Universiteit Antwerpen)
  • Onderzoek rond eetstoornissen en Identiteit (onderzoeker: prof. dr. Laurence Claes, Katholieke Universiteit Leuven)
  • COFI studie (Comparing policy framework, structure, effectiveness and cost-effectiveness of Functional and Integrated systems of mental health care) (onderzoeker: dr. Pablo Nicaise, Université Catholique de Louvain)